Toksyczność

 

 

 

Olejki eteryczne, jak już mamy ustalone, to substancje naturalne o konkretnym składzie chemicznym. Jest on przebadany naukowo, podobnie jak ich działanie. Fakt, że są naturalne nie oznacza, że nie niosą za sobą żadnego ryzyka. Wiele z nich jest zabronionych w ciąży, dla dzieci do trzeciego a nawet siódmego roku życia, nie mogą być przyjmowane doustnie. Niektóre wykazują działanie fototoksyczne czy hormon-like. Ich toksyczność jest największa gdy stosujemy je:

  • Nierozcieńczone
  • Drogą doustną
  • Przez dłuższy okres 

Należy więc zwracać baczną uwagę by tych trzech metod nie łączyć razem i stosować olejki zgodnie z ich przeznaczeniem.  Zatem podstawowa wiedza, ostrożność oraz poważne ich traktowanie są więcej niż wskazane.

Wśród głównych reakcji toksycznych wyróżniamy: uszkodzenia skóry i śluzówki, fototoksyczność, alergie, uszkodzenia wątroby, neurotoksyczność oraz uszkodzenia nerek.

Uszkodzenia skóry i śluzówki

Do olejków, które ze względu na zawartość fenoli, aldehydów oraz terpenów wykazują często negatywne działanie na skórę i śluzówkę należą:

  • HE Goździk
  • HE Oregano
  • HE Bazylia
  • HE Sosna zwyczajna
  • HE Świerk czarny
  • HE Cynamon z Cejlonu oraz Chin
  • HE Trawa Cytrynowa
  • HE Cząber górski
  • HE Tymianek (wszystkie)
  • HE Werbena indyjska

Ze względu na ich toksyczne działanie należy bezwzględnie rozcieńczać je w jednym z olejów roślinnych (patrz: oleje roślinne) w proporcjach (maksymalnie) 20% HE do 80% oleju roślinnego.

Fototoksyczność

Tę toksyczność wykazują olejki zawierające kumaryny. Polega ona na występowaniu czerwonych plam na skórze po ekspozycji na słońce. Nie są one szczególnie ładne i mogą długo się utrzymywać lub pozostać na stałe. Niektóre pisma przypisują tym objawom nawet działanie kancerogenne. Dlatego należy bezwzględnie przestrzegać zasady unikania słońca co najmniej przez 6 godzin po zastosowaniu olejków eterycznych zawierających kumaryny.

Należą do nich wszystkie esencje z owoców cytrusowych:

  • HE Pomarańcza
  • HE Cytryna
  • HE Mandarynka,
  • HE Bergamotka,
  • HE Grejpfrut …

Uszkodzenia wątroby

Niektóre olejki stosowane w wysokich dawkach oraz przez długi okres wykazują negatywny wpływ na wątrobę. Nie należy zatem ich używać przez okres dłuższy niż 10 dni w dawkach wysokich lub przez okres miesiąca nawet w niskich dawkach. Do takich olejków możemy dodać dla równowagi inny olejek eteryczny, który będzie chronił wątrobę jak np. HE Marchew, HE Cytryna, HE Rozmaryn CT werbenon, HE Kurkuma czy HE Imbir.

Uszkodzenia nerek

Dochodzi do nich głównie przy doustnym i długim stosowaniu olejków eterycznych. Dochodzi wówczas do przeciążenia nefronów. Dlatego istotnym jest ograniczenie okresu przyjmowania HE.

Musimy tu mieć na uwadze przede wszystkim:

  • HE Sosna
  • HE Jodła
  • HE Jałowiec
  • HE Drzewo sandałowe

Alergie

Ryzyko wystąpienia alergii jest indywidualne. UE sporządziła liste alergenów wśród, których znalazły się również pewne związki zawarte w olejkach eterycznych. Informacja o ewentualnych alergenach powinna znajdować się na etykiecie. Najczęściej uczulające bywają, zwłaszcza dla osób ze skłonnościami, olejki zawierające laktony lub aldehydy. W tej grupie  należy wymienić:

  • HE Wawrzyn (Laur)
  • HE Cynamon z Cejlonu oraz chiński
  • HE Inula pachnąca

Dobrze jest przed użyciem olejków (i to nie tylko po raz pierwszy) zrobić test. W tym celu należy wsmarować odrobinę w zgięciu łokcia. Jeśli wystąpi jakakolwiek reakcja alergiczna typu zaczerwienienie, wysypka lub świąd należy takiego olejku unikać.

Neurotoksyczność

Wykazują ją olejki zawierające ketony. Należy szczególnie podkreślić ewentualne działanie poronne tych olejków, którego w żaden sposób nie należy lekceważyć. Takie olejki eteryczne będą więc zakazane dla kobiet w ciąży lub karmiących piersią, u niemowląt oraz u osób wykazujących wrażliwość neurologiczną.

Do olejków, na które należy szczególnie zwrócić uwagę należą:

  • HE Lawenda motylkowa
  • HE Tuja
  • HE Hyzop
  • HE Rozmaryn kamforowy
  • HE Mięta pieprzowa
  • HE Eukaliptus mentolowy

Proszę jeszcze raz przeczytać. Później – jeszcze raz. Później utrwalić. Przestało być wyłącznie pachnąco, prawda?

1. Różnica w nazewnictwie wynika z metody pozyskiwania. HE otrzymuje się metodą destylacji, natomiast esencje przez tłoczenie. Niemniej dla wygody zarówno jedne, jak drugie nazywa się wspólnie olejkami eterycznymi.